นักดนตรีคุ้นคำว่า Pitch กันดีอยู่แล้ว แต่มือใหม่หลายคนยังสงสัยว่า Pitch คือ อะไรกันแน่ แล้วคำว่า Pitchy ที่ได้ยินเวลาใครร้องเพี้ยนหมายถึงอะไร บทความนี้อธิบายให้ครบทั้งสองคำ พร้อมความถี่ Hz ของเครื่องดนตรีจริง
Pitch คืออะไร?
Pitch คือ ระดับเสียง — ความสูงต่ำของเสียงที่เราได้ยิน ภาษาไทยแปลตรงตัวว่า “ระดับเสียง” เป็นตัวบอกว่าเสียงนั้นสูงหรือต่ำ
เข้าใจง่ายที่สุดคือลองเล่นเครื่องดนตรีดู:
กดแป้นคีย์ซ้ายสุดแล้วไล่มาทางขวาเรื่อยๆ จะได้ยินเสียงค่อยๆ ไล่จากต่ำไปสูงตามลำดับ
ดีดจากสาย 6 ไล่มาถึงสาย 1 (ตั้งสายมาตรฐาน E A D G B E) เสียงก็จะไล่จากต่ำไปสูงเช่นกัน
แล้วเสียงสูง-ต่ำ เกิดขึ้นได้อย่างไร?
คำตอบอยู่ที่ “ความถี่” — ระดับเสียงเกิดจากการสั่นสะเทือนของวัตถุ วัตถุที่สั่นสะเทือนเร็วกว่าจะมีความถี่มากกว่า ทำให้เกิดเสียงสูงกว่า ส่วนวัตถุที่สั่นสะเทือนช้ากว่ามีความถี่น้อยกว่า จึงเกิดเสียงต่ำกว่า
ในทางวิทยาศาสตร์จึงพูดได้ว่า “ความถี่เป็นตัวกำหนดระดับเสียง” โดยวัดจากจำนวนรอบการสั่นต่อวินาที มีหน่วยเป็น เฮิรตซ์ (Hertz หรือ Hz)
ความถี่ของโน้ตแต่ละตัวบนคีย์เปียโน
ช่วงคู่แปด (Octave) คืออะไร
เล่นโน้ต A ความถี่ 440 Hz พร้อมกับโน้ต A ความถี่ 880 Hz จะได้ยินว่า A 440 Hz เสียงต่ำกว่า ส่วน A 880 Hz เสียงสูงกว่า ทางดนตรีเรียกโน้ตที่ความถี่ห่างกันหนึ่งเท่าตัวแบบนี้ว่า “ช่วงคู่แปด” (Octave)
โน้ต A 440 Hz ห่างจาก A 880 Hz เท่ากับ 1 ช่วงคู่แปด · ส่วนโน้ต C 262 Hz ห่างจาก C 1047 Hz เท่ากับ 2 ช่วงคู่แปด
Pitchy แปลว่าอะไร?
Pitchy คือ อาการที่เสียงร้อง (หรือเสียงเครื่องดนตรี) ไม่ตรงระดับเสียงที่ควรจะเป็น — สูงเกินไปหรือต่ำเกินไปเล็กน้อย ภาษาไทยเรียกกันว่า “เพี้ยน”
คำนี้มาจาก Pitch นั่นเอง เวลากรรมการหรือโค้ชร้องเพลงบอกว่า “ท่อนนี้ pitchy นะ” แปลว่าโน้ตยังไม่ตรง ไม่ได้หมายถึงเสียงไม่เพราะ แต่หมายถึงความถี่ยังคลาดจากโน้ตเป้าหมาย
- ร้อง sharp — เสียงสูงกว่าโน้ตจริง
- ร้อง flat — เสียงต่ำกว่าโน้ตจริง
- ทั้งสองแบบเรียกรวมๆ ว่า pitchy ได้ทั้งคู่
ความถี่ของ เครื่องดนตรีแต่ละชนิด
ช่วงความถี่ของเครื่องดนตรีต่างๆ
ตัวเลขพวกนี้ไม่ใช่แค่ความรู้ — ช่างเสียงใช้มันจริงในการเลือกลำโพงและตั้ง EQ หน้างาน งานที่มีเบสกับกลองต้องมีซับวูฟเฟอร์ลงความถี่ต่ำ ส่วนงานพูดหรือสัมมนาเน้นย่านกลางให้เสียงคมชัดก็พอ — ดูว่างานแบบไหนควรใช้ชุดไหนได้ที่หน้าเช่าเครื่องเสียง
คำถามที่พบบ่อย
Q: Pitch กับ Frequency ต่างกันยังไง?
Frequency (ความถี่) คือค่าที่วัดได้เป็นตัวเลข Hz ส่วน Pitch คือระดับเสียงที่หูเราได้ยินและรับรู้ว่าสูงหรือต่ำ — ความถี่เป็นตัวกำหนด Pitch
Q: ทำไมโน้ต A ถึงเป็น 440 Hz?
เป็นค่ามาตรฐานสากลที่ใช้อ้างอิงในการตั้งเสียงเครื่องดนตรี เพื่อให้ทุกเครื่องเล่นด้วยกันแล้วเสียงตรงกัน
Q: ร้อง Pitchy แก้ได้ไหม?
ได้ ฝึกฟังและฝึกร้องตามเครื่องดนตรีที่เสียงตรงจะช่วยได้มาก และมอนิเตอร์ที่ดีหน้างานก็สำคัญ เพราะถ้านักร้องได้ยินเสียงตัวเองไม่ชัดก็ควบคุมระดับเสียงยาก